15.01. "Vertel het aan je kind"

Er is een positieve mitswa om het verhaal van de Exodus uit Egypte te vertellen op de avond van de 15e Nisan. Hoe meer men het vertellen verfraait, de grote goedheid toelicht die God ons toonde door ons te redden van de Egyptenaren en ons op hen te wreken, de tekenen en wonderen interpreteert die God in die tijd en op die plaats voor ons verrichtte, zich verdiept in de wetten van Pesach, en uitgebreide dankbaarheid aan God geeft – des te prijzenswaardiger het is. De essentie van de mitswa is om het aan de kinderen te vertellen, zoals staat geschreven: “Vertel het uw kind op die dag: ‘Het is vanwege dit wat God voor mij deed toen ik uit Egypte vertrok’” (Sjemot 13:8). Zelfs iemand die kinderloos is, wordt door de Thora geboden om de Exodus te herdenken op de Sederavond, zoals er staat: “Gedenk deze dag waarop u uit Egypte bent gekomen, uit het diensthuis; hoe God u met een sterke hand daarvandaan heeft geleid” (ibid. 3).

Twee mitswot in de Thora vereisen van ons dat we onze kinderen onderwijzen: de eerste is om hen de geschreven en mondelinge Thora te leren, zodat zij de wereld op de juiste manier begrijpen en hun leven kunnen leiden volgens goddelijke leiding. Deel van deze mitswa is om kinderen te laten wennen aan en vertrouwd te maken met de naleving van mitswot, aangezien het onmogelijk is om te onderwijzen over Sjabbat, kasjroet en dergelijke zonder training in de naleving ervan (Peninei Halacha: Sjabbat 24:1). De tweede mitswa is om onze kinderen te vertellen over de Exodus uit Egypte op de Sederavond.

Op het eerste gezicht is dit raadselachtig. Is het vertellen van de Exodus geen deel van de algemene mitswa van het onderwijzen van de Thora? In dat geval, wat is er dan anders aan de Sederavond? Het doel van de verhalen die aan de kinderen worden verteld op de Sederavond is om de fundamenten van het geloof over te dragen die logischerwijs voorafgaan aan de studie van de Thora: zij moeten weten hoe de natie Israël werd gevormd, dat God Israël koos om Zijn speciale natie te zijn, en dat Hij hen een speciale taak gaf om de Thora te ontvangen en de wereld te herstellen. Ouders leven natuurlijk niet eeuwig. De volgende generatie zal de fakkel van de traditie moeten dragen, de grote en ontzagwekkende taak die God voor Israël bedoeld heeft, totdat de wereld volledig is hersteld. Dit is de les van de Sederavond. Al zijn mitswot leiden tot dat doel.

Merk op dat de verplichting om de Thora te bestuderen is afgeleid van de tekst: “Leer ze aan uw kinderen, om van hen te spreken” (Devarim 11:19). De Wijzen leggen uit dat degene die zijn zoon de Thora moet leren, zelf de Thora moet bestuderen (Kiddoesjin 29b). Het is alleen door het persoonlijke voorbeeld van ouders die de Thora met liefde en ijver bestuderen dat de waarde van de studie van de Thora in de kinderen wordt ingeprent. De mitswa om de kinderen te instrueren leert ons dat het fundamentele doel van de Thora is om anderen positief te beïnvloeden en leven aan de wereld toe te voegen, niet alleen om het individu dat de Thora bestudeert te verheffen. Daarom benadrukt de Thora in dit gebod de verplichting om de kinderen te onderwijzen, want het essentiële doel van de Thora is om de hele natie van Israël in elke generatie te beïnvloeden. Bovendien, wanneer men studeert om anderen te onderwijzen, is zijn studie grondiger en diepgaander. Evenzo is het doel van de mitswa om het verhaal van de Exodus te vertellen dat de herinnering aan de Exodus en de grote bestemming van het Joodse volk zo diep en tastbaar levend zal zijn in de harten van de ouders dat zij het aan hun kinderen kunnen doorgeven. Daartoe moeten ouders zich verdiepen in de betekenis van de Exodus en de mitswot van de feestdag en dienen als persoonlijk voorbeeld voor hun kinderen in het opzeggen van de Haggada en het vervullen van de mitswot van Pesach. Zo zullen zij in staat zijn hen het verhaal van de Exodus te vertellen en hen te leiden naar het vervullen van de mitswot van de Sederavond.