11. Aarden en Porseleinen Kelim

Als een aarden kli hete Chametz absorbeert, zelfs als dit in een kli sjeni was, is hagala niet effectief. Het is ook onmogelijk om deze te kasjeren door middel van liboen (hierboven, 10:9). Als de kli echter koud is gebruikt, mag men deze kasjeren door middel van hadacha, dat wil zeggen door schoonmaken en afspoelen. Als een Chametz-drank er gedurende 24 uur in heeft gestaan, mag men de kli kasjeren door middel van hagala of door deze drie keer te weken, elke keer gedurende 24 uur (SA 451:21; hierboven, 10:13). Klei- en keramische kelim worden beschouwd als aarden kelim.

De Poskim zijn verdeeld over de status van porselein ("china"). Porselein wordt gemaakt als een aarden kli, maar het wordt met glas gecoat door het te bestrijken met of onder te dompelen in de substantie waarvan glas wordt gemaakt. In de praktijk: le-khat-chila zouden porseleinen kelim niet gekasjerd moeten worden, maar in tijden van nood kunnen ze, zolang er geen barsten zijn, worden gekasjerd door middel van hagala. [11]

Voetnoot:

[11]. De Poskim zijn verdeeld over de status van porselein. De Radbaz (Responsa Radbaz 3:401) schreef dat het gepast is om strikt te zijn en het als aardewerk te beschouwen, omdat het moeilijk is om te weten of de coating ondoordringbaar is. Hij voerde zelfs een experiment uit: hij kookte in een porseleinen kli en ontdekte dat het gewicht ervan iets toenam, wat impliceerde dat het materie absorbeerde. Velen toonden bezorgdheid voor zijn visie, waaronder: Pri Chadash 451:26; Machzik Beracha 451:10; MB 451:163; Ben Isj Chai, Tzav 14; R. Chayim Palachi in Mo’ed Le-kol Chai 4:3; en Kol Mevasser 1:80. Daartegenover pasten velen coulance toe en beschouwden het als gelijk aan glas. Verschillende Poskim oordeelden dienovereenkomstig, waaronder Shiyarei Knesset Ha-gedola OCh 451; Hagahot Beit Yosef 30 (hoewel hij persoonlijk strikt was, stemde hij niet in met deze striktheid voor anderen); en She’elat Ya’avetz 1:67. Rav Goren oordeelde dienovereenkomstig voor de IDF met betrekking tot porseleinen borden die geen barsten hebben en die over het algemeen met een kli sjeni worden gebruikt (Meshiv Milhama 2:150).

Het lijkt erop dat de voornaamste redenering van degenen die de strikte opvatting aannemen, de bezorgdheid is dat de glascoating imperfect is. Uit Pri Chadash en de Chida (Machazik Beracha) komt naar voren dat als het porselein echt is, er gronden voor coulance zijn, maar dat het vaak nagemaakt wordt. Inderdaad, in het verleden bestreken velen het aardewerk met een glasachtige substantie met een kwast, en soms was de coating imperfect en vertoonde barsten. Wanneer het aardewerk echter wordt ondergedompeld in vloeibaar glas, is de coating uniform, glad en sterk. Daarom mag men, hoewel men le-khat-chila bezorgdheid zou moeten tonen voor de strikte opvatting, wanneer nodig coulant zijn, aangezien tegenwoordig de fabricage van porselein van hoge kwaliteit is, d.w.z. de glascoating is sterk en de kli absorbeert niet. Wanneer de kli echter barsten heeft, keert zijn status terug naar die van aarden kelim.

Tegenwoordig worden er borden van hoge kwaliteit gemaakt (door Arcopal en anderen) van zand. Hun textuur is hard als glas, en zoals te zien is wanneer ze breken, is het binnenmateriaal hard en ondoordringbaar, net als glas. Hoewel hun oppervlakken om esthetische redenen ruw gemaakt zijn, hebben ze de status van glaswerk en worden ze gekasjerd door middel van hagala, zoals in de volgende sectie zal worden uitgelegd.