01. Bitul Chametz in de Avond en Ochtend

Zoals we hebben geleerd (hierboven, 3:4), vervult men de mitswa van bi'oer Chametz (het wegdoen van Chametz) op twee manieren: in daad en in gedachte. Het proces van bi'oer Chametz omvat vier fasen. De eerste twee, bedika (zoektocht) en de eerste bitul (nietigverklaring), worden uitgevoerd op de avond van de 14e Nisan. De tweede twee fasen, bi'oer (vernietiging) en de tweede bitul, vinden de volgende ochtend plaats. Nadat we de wetten met betrekking tot bedikat Chametz in het vorige hoofdstuk hebben besproken, zullen we nu ingaan op bitul Chametz.

Na de bedikat Chametz ontdoen we ons onmiddellijk van de Chametz door deze mentaal nietig te verklaren. Om dit proces gemakkelijker te maken, werd een formele verklaring van nietigverklaring – bitul Chametz – opgesteld. Deze verklaring is in het Aramees omdat deze werd opgesteld in een tijd waarin de meeste Joden alleen Aramees begrepen. De tekst luidt (volgens de Asjkenazische ritus):

Kol chamira ve-chami’a de-ika bi-rsjoeti, de-lo chazitei oe-delo bi’artei, li-vtil oe-lehavi hefker ke-afra de-ar’a.

Deze verklaring kan ook in het Hebreeuws worden gezegd:

Kol chametz oe-se’or sje-jesj bi-rsjoeti, sje-lo re’itiv ve-sje-lo bi’artiv, jivatel ve-jehei hefker ke-afar ha-aretz.

In het Nederlands:

Alle Chametz en zuurdesem in mijn bezit die ik niet heb gezien en niet heb geëlimineerd, zal nietig verklaard zijn en eigenaarloos worden, als het stof van de aarde.

De Sefardische versie noemt alleen Chametz, wat ook zuurdesem omvat, en alleen nietigverklaring, wat ook afstand van eigendom omvat.

Na de feitelijke bi'oer Chametz op de ochtend van de 14e (zie sectie 3 hieronder), voeren we een tweede bitul Chametz uit. Hoewel we de Chametz 's nachts na de bedika al nietig hadden verklaard, was die bitul alleen van toepassing op de Chametz die we niet bij onze zoektocht hadden gevonden en waarvan we ons niet bewust zijn. Het kan echter niet van toepassing zijn op de Chametz die we nog van plan zijn te eten, aangezien dergelijke Chametz waardevol voor ons is. Evenzo kunnen we de Chametz die we bij onze zoektocht hebben gevonden niet nietig verklaren, omdat we van plan zijn deze door verbranding te vernietigen. Bovendien zou het toepassen van onze avond-bitul op de Chametz die we nog willen eten de onoprechtheid van onze bitul onthullen en deze ondoeltreffend maken.

Daarom verklaren we 's avonds alleen de Chametz nietig die we niet bij onze zoektocht hebben gevonden, en niet de Chametz die we apart hebben gezet voor de resterende maaltijden en om te worden verbrand. Maar omdat we wat van deze overgebleven Chametz zouden kunnen misplaatsen of over het hoofd zien, verklaren we de Chametz een tweede keer nietig, zodat we Bal Jera'eh en Bal Jimatzei niet overtreden. Men moet ervoor zorgen de Chametz nietig te verklaren tegen het einde van het vijfde seizoensgebonden uur van de dag, want met het aanbreken van het zesde seizoensgebonden uur is het verboden om enig voordeel uit Chametz te trekken, en kan deze niet langer nietig worden verklaard (SA 434:2).

De bewoording van de ochtend-nietigverklaring is iets anders dan die van de avond. In de avond verklaren we alleen de Chametz nietig die niet tijdens de zoektocht werd gevonden, terwijl we in de ochtend de Chametz in haar geheel nietig verklaren. De tekst luidt:

Kol chamira ve-chami’a de-ika bi-rsjoeti, de-chazitei oe-delo chazitei, de-bi’artei oe-delo bi’artei, li-vtil oe-lehavi hefker ke-afra de-ar’a.

Vertaald in het Nederlands:

Alle Chametz en zuurdesem in mijn bezit die ik heb gezien en die ik niet heb gezien, die ik heb vernietigd en die ik niet heb vernietigd, zal nietig verklaard zijn en eigenaarloos worden, als het stof van de aarde.