Pesach · Hoofdstuk 5

02. De Betekenis van Bitul Chametz

De tekst van de bitul Chametz is in het Aramees omdat deze is opgesteld toen dat de volkstaal was. Men is echter vrij om deze in het Hebreeuws of een andere taal uit te spreken, zolang men begrijpt wat het betekent. Als iemand de verklaring in het Aramees uitspreekt zonder de algemene betekenis ervan als een daad van bitul te begrijpen, en in plaats daarvan denkt dat het een gebed voor Erev Pesach is, heeft hij zijn Chametz niet nietig verklaard (MB 434:9).

De Risjonim leggen de betekenis van de bitul (nietigverklaring) op twee manieren uit. Rasji en Ramban leggen uit dat menselijke wezens de macht hebben om Chametz nietig te verklaren. Dit vermogen is uniek voor de context van Chametz, aangezien Chametz volgens de Thora tijdens Pesach volledig onbeduidend is. Het is verboden om er voordeel uit te trekken, en bijgevolg is het als het stof van de aarde. In slechts één opzicht behoudt Chametz betekenis tijdens Pesach: als het in iemands huis achterblijft, overtreedt hij de wet van Bal Jera'eh en Bal Jimatzei. Maar als de eigenaar zijn Chametz nietig verklaart voordat het verboden wordt, is zijn intentie in overeenstemming met de intentie van de Thora, dus zelfs als er Chametz in zijn bezit blijft tijdens Pesach, zal hij Bal Jera'eh en Bal Jimatzei niet hebben overtreden.

Tosafot leggen uit dat de bitul effectief is omdat het de Chametz eigenaarloos (hefker) maakt, en de Wijzen leren dat Bal Jera'eh en Bal Jimatzei alleen van toepassing zijn op Chametz die men bezit, niet op eigenaarloze Chametz.

Zo richt de nietigverklaring zich volgens de eerste uitleg op de Chametz zelf, terwijl de nietigverklaring volgens de tweede uitleg gericht is op de eigenaar, die zijn eigendom over de Chametz opgeeft. De Asjkenazische versie van de verklaring houdt rekening met beide verklaringen en vermeldt daarom zowel nietigverklaring als afstand van eigendom. De Sefardische versie vermeldt alleen nietigverklaring, wat ook afstand van eigendom omvat, want als iets nietig wordt verklaard, wordt het bijgevolg eigenaarloos.