16.21. De Wetten van de Tweede en Vierde Beker

Het enige significante praktische verschil tussen gemeenschappelijke gebruiken met betrekking tot de wetten van de Seder is de vraag of men "ha-gefen" moet reciteren over de tweede en vierde beker.

Vele Risjoniem handhaven dat "ha-gefen" over elk van de vier bekers moet worden gereciteerd, ook al wordt onze aandacht niet afgeleid van de ene beker naar de volgende, omdat elke beker een mitswa op zich is. Dit is de mening van R. Natronai Gaon, R. Amram Gaon, Rif, Rambam, Maharitz en Rema, en het is de praktijk van Asjkenaziem en van Jemenitische Joden die Rambam volgen.

Rosj handhaaft echter dat "ha-gefen" alleen gereciteerd moet worden vóór de eerste en derde beker. De beracha over de eerste beker dekt de tweede beker omdat er niets tussen hen in staat om onze aandacht af te leiden. We reciteren een beracha over de derde beker omdat deze volgt op Birkat Ha-mazon en er wordt altijd een beracha gereciteerd over wijn die we na Birkat Ha-mazon drinken, zelfs als "ha-gefen" eerder in de maaltijd werd gereciteerd, omdat Birkat Ha-mazon dient als een beracha acharona voor de wijn die men tijdens de maaltijd drinkt. De beracha over de derde beker dekt ook de vierde beker. R. Jona en Rasjba handhaven ook dat "ha-gefen" alleen over de eerste en derde beker wordt gereciteerd. SA beslist dienovereenkomstig, en dit is de Sefardische gewoonte.

Er zijn ook verschillende meningen onder de Risjoniem met betrekking tot de beracha acharona over de wijn. In de praktijk is er echter consensus om na elke beker wijn geen beracha acharona te reciteren. In plaats daarvan dekt Birkat Ha-mazon de eerste twee bekers, en de beracha acharona ("al ha-gefen") die na de vierde beker wordt gereciteerd, dekt zowel de derde als de vierde beker.

Inderdaad, vanwege al deze problemen handhaven sommige poskim dat men voorzichtig moet zijn om de Haggada in minder dan 72 minuten te reciteren (zie Sidoer Pesach Ke-hilchato 3:9). Toch zijn er rechtvaardige en vrome mensen die de ervaring juist verrijken door de recitatie van de Haggada langer dan 72 minuten te laten duren, waarbij ze deze praktijk verklaren met verschillende motiveringen, zoals het uitleggen dat de beracha acharona op de vierde beker ook de eerste beker dekt. Naar mijn bescheiden mening is de gehele kwestie van een significante onderbreking ("hefsek") in een maaltijd alleen van toepassing wanneer men zich bezighoudt met ongerelateerde activiteiten (zelfs als hij zijn gedachten niet van de maaltijd afhaalt). In dit geval zijn mensen echter betrokken bij de Seder en de Haggada, en de tweede beker wordt direct aan het begin van de recitatie van de Haggada ingeschonken, en aangezien de gehele recitatie van de Haggada verbonden is met de tweede beker, wordt de tijd tussen de eerste en de tweede beker niet als een hefsek beschouwd. Bijgevolg is er geen hefsek tussen de kiddoesj en de maaltijd; de recitatie van de Haggada wordt beschouwd als onderdeel van de Seder, aangezien het vertellen van het verhaal van de Exodus een integraal onderdeel is van de mitswa van het eten van matze. Evenzo is het vertellen van het Exodus-verhaal ook inherent verbonden met de mitswa van het eten van maror, dus de recitatie van de Haggada vormt geen hefsek tussen het eten van karpas en het eten van maror (en de beracha over karpas dekt ook de maror).