08. Voedsel Gekookt in Kelim die Niet Gekasjerd waren

Als men per ongeluk op Pesach heeft gekookt in een Chametz-pot die niet was gekasjerd: als er geen 24 uur zijn verstreken sinds er voor het laatst Chametz in de kli is gekookt, is het gerecht verboden op Pesach en moet het worden vernietigd. Als er 24 uur zijn verstreken, is het gerecht be-di’avad koosjer, aangezien er een regel is dat alles wat een bedorven smaak afgeeft een voedingsmiddel niet verboden maakt, en na 24 uur de smaak die in en aan de kli is geabsorbeerd bedorven is geraakt. Bijgevolg maakt de smaak van de bedorven Chametz het gerecht niet verboden (SA 447:10, YD 103:5).

Als degene die op Pesach in een Chametz-pot kookte wist dat deze niet was gekasjerd, maar de overtreding beging en er toch op Pesach in kookte, dan leggen de Wijzen hem een straf op en maken zij het gekookte voedsel verboden voor hem en voor iedereen voor wie hij kookte, zelfs als er 24 uur zijn verstreken sinds er Chametz in was gekookt. Anderen echter, voor wie hij niet de intentie had om te koken, mogen er wel van eten, aangezien er feitelijk geen Chametz-smaak is die het verboden maakt.

Andere autoriteiten zijn strikt en houden vol dat zelfs als men per ongeluk op Pesach in een Chametz-pot kookte, het gerecht verboden is, zelfs als er 24 uur zijn verstreken sinds er Chametz in was gekookt. Dit komt doordat Chametz op Pesach strikter wordt behandeld dan andere verboden, en net zoals zelfs de kleinste hoeveelheid Chametz een mengsel verboden maakt, zo maakt zelfs de bedorven smaak ervan een mengsel verboden (Rema; hierboven, 7:5, noot 5). [6]

Voetnoten:

[6]. Zoals uitgelegd in Peninei Halakha: Kasjroet 34:2, is het onmogelijk om met precisie te berekenen hoeveel smaak er in de wanden werd geabsorbeerd of eraan kleefde, of hoeveel smaak ze vrijgeven, aangezien sommige kelim, zoals aardewerk, veel absorberen; andere, zoals houten kelim, minder absorberen; en er weer andere zijn, zoals metalen kelim, waarin de smaak alleen aan de wanden hecht. Sommige smaken worden sterker geabsorbeerd of hechten sterker, en andere minder. Sommige voedingsmiddelen hebben een zeer sterke smaak, en andere een zwakke smaak. Aangezien er een voortdurende onzekerheid is die nooit kan worden opgelost, is de halachische uitspraak dat men, om onzekerheid te voorkomen, de gehele wand van de kli moet beschouwen alsof deze gevuld is met de smaak van het gerecht, en dat tijdens het koken alles in het gerecht vrijkomt. Aangezien de inhoud van bijna al onze potten en kelim niet zestig keer het volume van de wand is, met al zijn dikte, wordt het koosjere voedsel verboden door de niet-koosjere smaak die het heeft geabsorbeerd als er binnen 24 uur na het koken van niet-koosjer voedsel in gekookt is.

Dit is de status van aarden en houten kelim, zelfs vandaag de dag, en dit is ook de status van glazen en metalen kelim die niet met zeep zijn schoongemaakt, zoals algemeen aanvaard. Echter, zoals uitgelegd in Peninei Halakha: Kasjroet 32:4-8, absorberen metalen en glazen kelim, in tegenstelling tot aarden en houten kelim, geen smaak in hun eigen substantie. Bijgevolg, als ze met zeep zijn schoongemaakt, zoals tegenwoordig algemeen aanvaard, geven ze geen smaak af. Daarom is het gerecht be-di’avad koosjer als men per ongeluk in een schone Chametz-pot heeft gekookt, zelfs binnen 24 uur. Niettemin bestaat er nog steeds een verplichting om deze te kasjeren (ibid. 7), dus als men een pot nam die binnen de afgelopen 24 uur werd gebruikt om Chametz te koken en opzettelijk Pesach-voedsel erin kookt, is het gerecht, ook al werd er geen smaak afgegeven die het verboden zou maken, vanwege de straf van de Wijzen verboden voor de kok en voor iedereen voor wie hij het gerecht kookte (de Rashba, de Ritva, de Radbaz, de Knesset Ha-gedola, Pri Megadim en anderen, zoals uitgelegd in Peninei Halakha: Kasjroet 32:3, noot 3, naar het einde toe).