14. Zuivelproducten en honing

Het gebruik om op Sjavoe'ot zuivelproducten en honing te eten is een gebruik dat meer dan 600 jaar oud is, daterend uit de tijd van de Risjoniem. Het gebruik is ontstaan in Frankrijk en Duitsland en verspreidde zich van daar naar veel Joodse gemeenschappen. Het is echter niet universeel. Velen uit Libië, Djerba, Boechara, Iran en Jemen volgen het niet.

Er worden een aantal redenen gegeven voor dit gebruik. Sommigen zeggen dat het is omdat de Thora vergeleken wordt met melk en honing (Devariem Rabba 7:3), zoals wij lezen: "Honing en melk zijn onder uw tong" (Sjier Ha-sjieriem 4:11). Volgens een andere Midrasj, toen de Joden bij Sinaï stonden en zeiden: "Alles wat de Eeuwige gesproken heeft zullen wij getrouwelijk doen" (Sjemot 24:7), antwoordde God met het vers: "Honing en melk zijn onder uw tong" (Tanchuma Boeber, Ki Tisa §9). Het idee is dat, omdat de Joden instemden de Thora onvoorwaardelijk te aanvaarden, zij de woorden van de Thora zo zoet als honing en melk zouden vinden. Dienovereenkomstig is er een gebruik om ons te herinneren aan de zoetheid en kostbaarheid van de Thora, zuivelgebakken te eten die smakelijk en zoet zijn, evenals met honing gezoete voedingsmiddelen (Orchot Chajiem; Pri Chadasj).

Rav Kook biedt een tweede verklaring. Zowel melk als honing zijn voedingsmiddelen die afkomstig zijn uit iets "onreins" (niet koosjer). Honing wordt geproduceerd door bijen, terwijl melk gevormd wordt uit bloed. Omdat deze voedingsmiddelen de omzetting van onrein naar rein inhouden en zo de verbetering van de wereld symboliseren, hebben zij een bijzondere smaak. Voedingsmiddelen die omzetting symboliseren zijn passend om te eten op de feestdag die de overhandiging van de Thora viert, want de Thora heeft transformatieve kracht. Zij herstelt wat fout is aan de wereld en "kruidt" de boze neiging, transformerend naar een positieve kracht. Eretz Jisrael bezit ook deze kracht, en dat is waarom het wordt aangeduid als een land dat vloeit van melk en honing.

Een derde voorgestelde reden voor het gebruik is dat als gevolg van een Jom Tov-menu met zuivelproducten, mensen twee challot moeten bereiden – één te eten met zuivel en de tweede met vlees. Dit verwijst naar het offer van de shtei ha-lechem op Sjavoe'ot (Rema 494:3). Er is verder gesuggereerd dat het gebruik het gedrag van onze voorvaderen imiteert toen de Thora werd gegeven. Vlak nadat zij zoveel wetten hadden ontvangen over het bereiden van vlees voor consumptie – inclusief hoe dieren te slachten, hoe het slachtmes te controleren, hoe het vlees te zouten en meer – gaven zij de voorkeur aan zuivel te eten. Zuivelproducten waren gemakkelijk te bereiden, waarbij weinig werk vereist was. Ter herdenking hiervan eten ook wij zuivel op Sjavoe'ot (MB 494:12). Maar omdat er ook een mitswa is om vrolijk te zijn op het feest, eten wij er ook vlees. Wij moeten zorgvuldig zijn de twee van elkaar te scheiden. Door dit te doen tonen wij dat wij de wetten van de Thora waarderen.

Velen hebben een gebruik om zowel melk als vlees bij dezelfde maaltijd te eten. Sommigen doen dit bij de dagmaaltijd, terwijl velen het 's avonds doen. Zij beginnen met zuivelproducten. Daarna moeten zij hun tanden poetsen of brood, een appel of enig ander hard voedsel eten en hun mond spoelen om eventuele melkresten weg te wassen. Daarna wordt het tafelkleed verschoond, de tafel opnieuw gedekt en vlees geserveerd. Uiteraard kan de volgorde niet worden omgekeerd, want als mensen beginnen met vlees, zouden zij zes uur moeten wachten voordat zij zuivel kunnen nemen.[6]

Een andere variant die door velen wordt beoefend die de hele nacht opblijven, is kidoesj te maken na Shachariet in de ochtend, zuivelgebakken te eten en daarna te gaan slapen. Na het wakker worden houden zij een vleesmaaltijd. Van het grootste belang is de mitswa van simcha; al deze gebruiken zijn bedoeld om vreugde aan het feest toe te voegen en eer aan de Thora.